VỈA H LẶNG NHỚ BƯỚC MƯU SINH


Trong thời khắc nh nhem trước lc Si Gn ban hnh quy chế gin cch x hội ma COVID-19, ti bắt đầu mong ngng được thong dong ngắm những cung đường vắng lặng, yn ả, mượt m như Si Gn của hồi ức xa xưa. Rồi, những cung đường vắng lặng, yn ả, mượt m đ hiện ra; khng như mơ, m l c mộng; khng yn tĩnh, m l điu linh.

Từ quần thể thương x đng đc đến những khu chợ tự pht v cả cc cụm quầy họp theo qun tnh đời sống dn địa phương; từ những trục đường chnh đến những qung đường xương c liền kề,… tất cả đều hắt hiu, lạnh lẽo, v hồn. chẳng c ai, chẳng cn g… ngoi những lời hẹn khai trương cn lưu lại trước cửa hng, cơ sở kinh doanh, tiểu thương để lại từ trước Tết.

Suốt chặng đường di từ vng ngoại đến trung tm Si Gn, từ khu đ thị Ph Mỹ Hưng qua bn đảo Thủ Thim,… ni cho ngay th no c g thay đổi to lớn đu, chỉ l sự thiếu vắng ton bộ hệ thống qun x vỉa h v vũ trụ những người bn hng rong di động gắn liền với vỉa h đ thi.

Vậy m sao cả đ thị ny bỗng chốc như bị rt ruột, trống huơ trống hoắc. thế mới biết vỉa-h cng với sức vận động của chng bấy lu nay đ khng ngừng nhấn nh, chấm ph những mảng mu đậm sắc ring, hon thiện bức Canvas đ thị Si Gn.

Đời sống c cn khng, khi vỉa h thinh vắng?

Hồi ti nhỏ xu, mẹ ti tch gp tiền đủ để sắm ci tủ lạnh Sanyo lm đng nước đ. Rồi, mẹ sắm thm vi l cốc nhm, hằng ngy nấu nước si để nguội v đặt vo tủ lạnh cấp đng thnh đ đem bn cho c bc hng xm xung quanh. Dần dần, mẹ c hẳn lượng khch hng thường xuyn mua đ cũng đng kể. Thấy thế, cc nh hng xm khc người th c nguồn cung ứng rau, người th họ hng c vườn trồng củ quả, họ mang đến gửi vo tủ lạnh của nh ti nhờ mẹ bn gip; sau ny mới biết thuật ngữ marketing gọi đ l bn-cho (cross-sell).

Cứ thế chẳng mấy chốc m mẹ quyết định mở hẳn cửa đằng sau nh ra để khch người ta đến mua. t năm sau nữa, mẹ cũng mở hẳn cả cửa đằng trước nh v trở thnh một đại l bn thực phẩm ny kia. Nếu vẫn cứ tịnh tiến theo dng mưu sinh đấy, ci viễn cảnh nh ti lấn ra vỉa h để trưng dụng chng thnh điểm bn chỉ l sớm/muộn, như ci cch một dng nước chảy dồn về chỗ lũng, thung.

Khng nơi no m thức vận động theo chiều hướng đa nhiệm n cao độ v linh hoạt như ở… vỉa h. Chị bn canh bn xm ti vừa mc nước dng, vừa tnh tiền, vừa c khịa khch hng, lại vừa ghi nhớ biết bao ci ơi kiểu như em khng ăn hnh, c đừng lấy hẹ, bc thm cho chu đậu hũ nha. Thời gian cn bun bn, trong lc mẹ nấu cơm, ti được giao nhiệm vụ trng cửa hng. Ti ngy đ cũng vừa cầm vở để học bi vừa canh hng v bn hng phụ mẹ; thức vận động theo hướng đa nhiệm tự dưng m hnh thnh; riết rồi đến tận by giờ, nhn lại mới thấy, mnh khng thể ở khng/ngồi khng một pht giy no cả.

Vỉa h, từ lc no chẳng biết, đ hnh thnh trn khung xương của n một cấu trc giao thương thăng trầm, ph mặc v m thầm được định danh thnh một thể thức kinh tế phi chnh thống; thậm ch c lc cấu trc giao thương ny bị “đi ngộ” như một đối tượng kinh tế phi php dẫn đến hậu quả hng ho bn trn vỉa h bị tịch thu, người bn bị phạt vi phạm,… Khốn đốn đủ đường. Thậm ch c một dạo, người ta học theo Ty, bm theo Tu, m phỏng quy hoạch của nước ny/nước kia trong khu vực để quay về cn qut, hăm he, xo bỏ, vi dập nền kinh tế vỉa h, thay vo đ l dự kiến cc m hnh u bướu ất ơ bất chấp cơ địa lu đời của đ thị Si Gn.

Người ta khng nhn nhận rằng: cấu trc giao thương được hnh thnh tự nhin từ nếp sống của dn địa phương, khắc hoạ nt ring đời sống khu vực, hm chứa dấu ấn của thời kỳ mới l cấu trc văn minh, c gi trị v bền vững theo dng hnh đời sống.

Si Gn l phải c vỉa h v vỉa h nhất định phải c con người ta bun bn hằng ngy th đ thị ny mới thực sự nhuận sắc đời. Vỉa h nhiều nhất c khi lại l qun ăn bnh dn hoặc gnh

Hng rong đặc sản vng miền. Cũng đ c những nỗ lực hng dựng ln cc hệ thống qun ăn đương đại cng với ci gọi l “concept” vỉa-h. Thế nhưng, người ta c thể lm ra thiết kế m phỏng vỉa-h, ti dựng cc biểu tượng vỉa h nhưng khng thể no mang đến được cho những khng gian giả lập ny cc thuộc tnh đắc lực nhất của vỉa-h v dụ như một cht bụi đời để thấy chỉ c ta giữa đất trời; một cht chen lấn để phải nhc nhch tương tc với nhau; một cht linh ta linh tinh huyn no để bản Bolero đời sống cứ thế m khiến ci lng con người ta rung động.

Bun bn trn vỉa h đi lc cũng đu chỉ l tiền bạc, mưu sinh m n cn l một điều g đ bảng lảng như hạnh phc của cnh hoa bồ cng anh lan tỏa giữa đời thường. B hng xm nh ti nghe đồn của cải biết l bao nhiu thế nhưng sng no b cũng đẩy xe ra vỉa h trước cửa nh ti để bn bnh m, chỉ để cho ai đ tiện đường th c đồ ăn sng.

C người ni với ti rằng: họ thấy mnh yu đời sống ny gấp triệu lần hơn khi mỗi sng được dừng xe vỉa h mua gi xi, trưa ngồi vỉa h ăn một dĩa cơm tấm “x-b-chưởng”, tối np vỉa h x xụp t hủ tiếu g thưởng lm mn mưa m mịt đất trời.

Vỉa h Si Gn chẳng c số m g trong đồ thị ln xuống của một nền kinh tế nhưng đ lại l nơi khắc hoạ r nt nhất ci ci thịnh/suy của đời sống con người ta trong lng đ thị ny.

V, đương ma đại dịch COVID-19, trong sự lặng thinh của vỉa h đ thấy m vang tiếng lng nức nở của cả một đ thị phồn hoa, tấp nập c tiếng đ giờ.

TN

View more latest threads same category: