BỆNH GHIỀN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG


Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh



LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ư muốn. Ông đă từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Pḥng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: [Only registered and activated users can see links. ].

Có bao giờ bạn chợt nghĩ là ḿnh bị mắc chứng bệnh ghiền điện thoại di động hay không?

Mới đây, các công ty Apple và Google đă đưa ra hệ điều hành mới cho điện thoại di động với tính năng giúp cho người sử dụng bớt ghiền điện thoại cũng như ghiền các loại tablets như iPad chẳng hạn. Những công cụ mới trên phone sẽ khuyến cáo người sử dụng về thời gian tiêu dùng, và có thể tự giới hạn thời lượng sử dụng các apps.

Vấn đề ghiền điện thoại là chuyện có thật, được thể hiện trong hầu hết những người dùng phone. Đi đâu bạn cũng thấy người ta thường xuyên vuốt điện thoại, ch́m đắm vào cái màn h́nh nho nhỏ trong tay, quên luôn cả thế giới thật bên ngoài. Ví dụ, nhiều khi chúng ta dưng không, vô cớ mở phone ra chỉ để ngắm nh́n mà không có một mục đích nào cả. Lúc khác, mở Instagram, Twitter, hay email vài ba chục lần trong ṿng một tiếng đồng hồ. Chưa kể, Facebook, YouTube, Netflix này nọ. Thống kê cho biết trung b́nh, một người Mỹ tiêu mất 30 giờ một tuần để xem phim trên mạng hay chơi mạng xă hội, tương đương như đi làm thêm một job full time thứ hai.

Theo định nghĩa, ghiền là t́nh trạng xảy ra khi một cá nhân sử dụng thuốc, vật liệu, nguồn kích thích, h́nh thành một thói quen lập lại nhiều lần để được hưởng thụ, được tưởng thưởng, và bất chấp hậu quả có thể xảy ra. Những bệnh ghiền rất rơ rệt gồm có như: ghiền thuốc phiện, ghiền cocaine, ghiền thuốc lá, ghiền rượu, ghiền cờ bạc, ghiền phim ảnh khiêu dâm v.v… Tựu trung, tất cả đều đem lại sự khoái lạc cho năo bộ qua sự kích thích của chất dopamine.

Thế th́ tại sao sử dụng điện thoại di động lại dễ sinh ra ghiền?

Chẳng qua khi chúng ta bấm phone để check email, tin nhắn, xem Instagram, lướt “phây”… cũng giống như chơi tṛ chơi bấm máy slot machines ở các ṣng bài Las Vegas. Bạn có biết, lợi nhuận từ các máy slot machines nầy c̣n cao hơn tất cả các món cá độ thể thao, tiền lợi nhuận của phim điện ảnh, và cả lợi nhuận của Disneyland cộng lại?

Ghiền được xem là phản xạ có điều kiện có nghĩa là phản xạ do sự tập tành, khác với phản xạ tự nhiên. Khi ta bấm máy slot machine, trong ṿng vài giây chúng được thưởng hay phạt, thắng hay thua. Tương tự, “buồn buồn” lôi điện thoại ra khỏi túi, để xem có tin nhắn ǵ mới hay không, đọc email, đọc Facebook xem có ǵ trong inbox, xem Instagram… tất cả đều là những h́nh thức chơi máy slot machines thể hiện dưới h́nh thức khác. Hơn cả máy slot machines, người sử dụng điện thoại ít khi bị phạt, không tốn tiền, hầu hết là được thưởng, cho dù vô thưởng vô phạt đi nữa cũng đủ để kích thích năo bộ được khoái cảm.

Những thói quen theo phản xạ khi được thưởng phạt như thế được kể là ghiền. Người ghiền hay làm những điều không thể cưỡng lại, hoặc không thể công nhận là ḿnh đă bị ghiền.

Bệnh ghiền điện thoại di động c̣n có thể xảy ra v́ chúng ta sợ thiếu vắng, mất mát một điều ǵ đó cho là quan trọng lắm. Ví dụ như một tin nhắn, hay thông báo cho là quan trọng, một cuộc hẹn với người mới quen trên mạng chẳng hạn. V́ sợ mất mát nên người dùng điện thoại không thể bỏ sót một tin nhắn nào cả.

Cuối cùng, bệnh nghiền điện thoại xảy ra khi chúng ra sợ bị mất t́nh bạn trên mạng xă hội. Đại khái như người ta like ḿnh trên phây th́ cũng phải trả lại cho đủ lễ nghĩa, người ta add friend hay follow ḿnh th́ ḿnh cũng nên đáp trả, người ta gửi ḿnh một tin nhắn hay email th́ phải trả lời ngay v́ sợ mất ḷng…

Một yếu tố tai hại khác, giống như vào ṣng bạc, chơi máy slot machines xong, dễ bị lạc ra những món chơi khác như lạc vào ma trận. Thí dụ, buổi sáng, bạn lướt qua những tin nhắn, thông báo nổi lên trên mặt tiền của điện thoại, tự dưng sẽ bị lôi cuốn theo những tin nhắn đó như một con thỏ chạy lạc vào những ngơ ngách hang động. Hay bạn lên phây, đọc một thông điệp, sẽ bị lôi cuốn theo từ post nầy sang post khác, từ trang nầy sang trang khác.

Cũng như bất kỳ một loại bệnh ghiền nào khác, lúc đầu “bệnh nhân” c̣n biết sự tai hại và hậu quả, nhưng dần dà v́ những khoái lạc đă thúc đẩy người ta tiếp tục bị ghiền, tách xa thực tế. Và cũng như ghiền x́ ke, thiếu chiếc điện thoại di động, người ghiền có thể bị trầm cảm, cuồng nộ, thay đổi tâm tính.

Bạn có thể biện minh là bạn cần sử dụng điện thoại cho công việc, tuy nhiên thật ra ta cần phân biệt đâu là làm và đâu là chơi. T́nh thật mà nói, chơi nhiều hơn là làm trên cái điện thoại đi động ấy v́ làm th́ mấy ai vui, c̣n chơi th́ rất thú vị và khoái lạc.

Thí dụ, cá nhân tôi, xin thú nhận là một trong những người “hơi” ghiền điện thoại di động tí xíu, cũng v́…công việc! V́ những lư do tương tự như đă nêu trên, v́ sợ và phải quan tâm đến những trường hợp bệnh nhân cần đến ḿnh khẩn cấp, y tá văn pḥng cần liên lạc về những liều lượng thuốc phải cho bệnh nhân v.v…

Để tự chữa bệnh của ḿnh, tôi tự đặt ra quy luật, không check tin nhắn hay email từ 8 giờ tối đến 10 giờ sáng. Trong trường hợp khẩn cấp, bệnh viện sẽ gọi điện thoại chứ không nhắn tin, những ǵ không gấp sẽ từ từ giải quyết trong giờ làm việc. Tôi cũng tắt luôn chức năng tin nhắn hay thông báo nổi lên mặt tiền của điện thoại, và tắt luôn những tiếng sound báo hiệu. Thú thật, nghe hoài những tiếng chuông báo hiệu ấy lâu ngày trở thành những ám ảnh điên người. Ngoài ra, lên xe, tôi cố t́nh để phone xa khỏi tầm với, và chỉ nhận điện thoại từ ngoài gọi vào qua bluetooth. Cuối cùng, mỗi 3 tháng, tôi xóa sạch điện thoại, xóa hết apps và cài lại mới từ đầu.

Những công cụ mà các hăng Apple hay Google đưa ra với hy vọng giúp người sử dụng bớt ghiền, nhưng quan trọng là người ghiền có nhận ra ḿnh bị ghiền hay không để tích cực cai nghiện hay không? Vả lại, chính những công ty này là thủ phạm gây ra bệnh ghiền điện thoại qua những apps iếc, tṛ chơi mà họ bán.

Chúng ta cần phải tập sống rời xa cái điện thoại di động càng nhiều càng tốt. Sợ mất mát khi thiếu chiếc điện thoại, sợ bị cách ly với mạng lưới xă hội mới là cái đáng sợ hơn chính là sự mất mát và thiếu thốn. Trước khi chiếc điện thoại di động ra đời th́ có ai thiếu thốn ǵ đâu? Một khi chúng ta không sợ mất, và không có ǵ để mất th́ ta tự giải thoát lấy ḿnh. Quan trọng hơn hết, ta cần phải chấp nhận bệnh ghiền điện thoại đi động là có thực, và biết là ḿnh bị ghiền th́ mới có cơ hội để cai nghiện.

View more latest threads same category: