Love Telling Khanh Ha GỞI ĐẾN ALL ... HAPPY HALLOWEEN TO YOU ALL ... Khanh Ha GỞI ĐẾN ALL ......

+ Reply to Thread
Results 1 to 1 of 1

Thread: THỔ NGỮ CỦA TIẾNG HUẾ

  1. #1
    Join Date
    May 2011
    Location
    Paris - France
    Tuổi
    33
    Posts
    4,167
    Thanks
    1,546
    Thanked 5,186 Times in 1,931 Posts

    **BOY** THỔ NGỮ CỦA TIẾNG HUẾ



    Theo VNCayDa

    Tiếng Huế khng phải chỉ đơn giản t m răng rứa như thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trong thơ, nhạc v văn xui như những nt chấm ph rất dễ thương để ni về người v xứ Huế; m nhức đầu, phức tạp, nhiu kh, đa dạng v phong ph hơn nhiều. Ty vo từng địa phương của Huế, cch pht m c chỗ nặng nơi nhẹ; lc thanh tao khi kh hiểu.

    Xin được đơn cử một cu rất Huế, một tm sự kn đo giữa hai o đang tuổi lấy chồng :

    "Tau noi với mi ri n,en cn ở dn, rứa m bữa t tề, en chộ tau phới l ngoi cươi, en ku tau v, bồn tau ln chờn, ci ba... en đẩn. Mi quai chướng khn?"


    Sở dĩ tm sự kn đo v đy l chuyện ring của hai người, ni bằng thổ ngữ, nhưng nghĩa th như vầy: "Tao ni với my như vầy, ảnh cn ở rể, vậy m hm kia ka, tao đang phơi la ngoi sn, ảnh ku tao vo, bồng tao ln giường, rồi ảnh... My coi c kỳ khng?".

    Chữ đẩn, ngoi nghĩa một trong bốn ci nhất của đời người trn cn c nghĩa như ăn: "Đẩn cho bưa rồi đi nghể." (Ăn cho no rồi đi ngắm gi). Đẩn cũng c nghĩa l đnh đn:

    "Đẩn cho hắn một chặp!" (Đục cho hắn một hồi!) Chữ đẩn cn được phong dao Huế ghi lại:
    Được ma th ch cơm hẩm
    Mất ma th đẩn cơm thiu.

    Click here to enlarge

    Huế ni trại

    Ni trại l ni sai giọng, khng đng m theo giọng viết, ni trại đi khi cũng dng trong trường hợp "ni khc đi, ni cch khc." Cch ni bị biến m ny rất phổ thng ở Huế, nhất l dn cư vng biển. Ni trại lm cho m thanh nặng hơn, kh hiểu hơn.

    - Con tu tắng ăn ngoi bụi te tức l con tru trắng ăn ngoi bụi tre.
    Tời tong tẻo, nước tong veo (Trời trong trẻo, nước trong veo).

    - Hầu hết những từ bắt đầu bằng "nh" đều được người Huế ni trại thnh "gi" - gi (nh): Giớ gi giớ vợ ở gi (Nhớ nh nhớ (lun) vợ ở nh!)

    - Những từ bắt đầu bằng "s" th ni trại ra thnh "th": Ăn thung mặc thướng (Ăn sung mặc sướng), hoặc Thầy gn l Si gn, hoặc nữa: Noi năng thng phẳng (Ni cho sng phẳng, r rng).

    - Lối pht m của người Huế khng xc định được m cuối l "n" hay "ng:" Con thằng lằng chp miệng thở thang! (Con thằn lằn chp miệng thở than!)

    - Những chữ c m "o" thường ni trại ra "oa:" Xa voi voại, noi khn tới, với khn được, ng khn chộ (Xa vi vọi, ni khng tới, với khng được, nhn khng thấy!) Hoặc nữa: Đi coai boi, thầy boi noi đi coai ci voi voai (Đi coi bi, thầy bi ni đi coi ci vi voi).

    - Những chữ c m "", người Huế thường ni trại thnh m "u:" Thi trong thi ra (Thối từ trong ra ngoi). Ti lửa tắt đn (Tối lửa tắt đn).

    - Nậy rồi m mũi ri th l! (Lớn đầu m mũi ri lng thng!) Chữ th l cũng đ gp mặt trong ca dao Huế:
    Học tr th l mũi xanh
    Cầm ci bnh đc chạy quanh nh thầy!

    - V r m đốn săng (Vo rừng m đẵn gỗ). Săng cũng đ gp mặt trong mấy cu h gi gạo với lối đối đp rất "văn ha" của Huế:

    Bn nữ:
    Lẻ củi săng chẻ ra văng vỏ
    Bỏ v lửa đỏ than lại thnh than
    Trai nam nhn chng m đối đặng
    Thiếp xin kết nghĩa to khang trọn đời.

    Nghĩa l: Cy củi gỗ chẻ ra văng (Văn) vỏ (V), thảy v lửa th thnh (Thnh) than (Thang). Ci kẹt l lại thm hậu, cao xa hơn nhiều: Văn, V Thnh, Thang l những vị vua thời Tam Đại, Ty Chu bn Tu.

    Bn Nam:
    Tru ăn giữa vạc l lỗ
    Đ ngụy chưa tề!
    Nam nhn chng đ đối đặng
    Thiếp đ chịu theo chng hay chưa?

    Nghĩa l: Con tru (Tru) ăn giữa vạt la trổ (Lỗ), sao kỳ qu vậy? ư, cũng điển tch như ai: Tru, Lỗ, Ngụy, Tề l bốn nước thời Xun thu Chiến Quốc cũng ở bn Tu lun. Cn hai người c "to khang" với nhau được hay khng l chuyện của họ

    - En trn rầm thượng bổ xuống, nằm đơ cn cuốc, phải địu đi nh thương! (Anh ấy t trn rầm thượng t xuống, nằm cứng như cn cuốc, phải bồng, cng đi nh thương!) Đến đy th kẻ hn ny hơi kẹt. Rầm thượng l gc lửng, hay kho chứa bn dưới mi nh? Ở Huế, rầm thượng khng phải l chỗ ngủ nghỉ m l nơi chứa những đồ gia dụng đng gi nhưng phải cỡ nhỏ, v khng c lối ln. Muốn ln rầm thượng, phải bắc thang; thn phụ ti đ dng rầm thượng để cất giữ những đồ cổ vừa phải, khng qy lắm. Cn nếu qy nữa th bỏ vo rương xe, một thứ tủ thấp đng bằng gỗ thật dy, c nắp đậy, c lun 4 bnh xe để đẩy v khing khng nổi, nặng qu m! Mặt bằng của rương xe l ci đi-văng, tối tối cứ trải chiếu nằm ngủ trn đ l khỏi lo trộm đạo.

    - Nước mắt chặm hoi khng kh, răng khổ ri n trời! (Nước mắt lau, thấm hoi khng kh, sao khổ vậy n trời!) Chữ chặm cũng đ lng đng trong mấy cu h gi gạo, m v no nng ai on qu, nghe h xong e phải bỏ chy lun:

    Hai hng nước mắt như mưa
    Ci khăn lau khng ro
    Ci o chặm khng kh
    Cng anh đổ xuống ao hồ
    Qu thưa bẩm dạ thuở m đến chừ!

    Mặt my chạu bạu, ai chịu cho thấu!

    (Mặt my một đống, ai chịu cho nổi!)

    Chữ thấu cũng c nghĩa l tới :
    Ku trời khng thấu
    (Ku khng tới trời)

    V thấu trong Thầy gn
    (V tuốt trong Si gn).

    - Mả cha ci thằng v hậu (Tin sư ci thằng đoảng). "Mả cha mi" l tiếng chửi, lời nhiếc mắng rất thng dụng ở Huế, đồng nghĩa với "mồ cha my." Lối chửi ny t thng dụng ở những địa phương khc.

    - Ăn trầu cơi thiếc (Ăn trầu (để) trong hộp, quả bằng thiếc). Ci cơi thiếc cũng đ đi vo tục ngữ Huế: Uống nước ch tu, ăn trầu cơi thiếc.

    - Đi xe hay đi chưn xuống rứa? (Đi xe hay đi bộ xuống đy vậy?)

    - Ti thi thui, c chộ chi m! (Tối qu, khng thấy g hết!)

    - Rạt go rồi m cn lm le lm gi! (Cạn ti rồi m cn lm bảnh, lm sang!)

    - Ăn đoại cơm hến, uống đoại nước ch
    (Ăn t cơm hến, uống bt nước ch (xanh).

    Tục ngữ Huế :
    Ăn lưng đoại, lm đoại lưng
    (Ăn lưng bt cơm, lm muốn gy lưng!)

    Cơm hến, chẳng c chi cầu kỳ, nhưng nhiều mi vị với lưng bt cơm nguội, rau sống, thn chuối non, rau mi xắt nhuyễn, nước luộc hến chan v, cho cht xu ruốc, bỏ cht t hến xo, thm vi tri ớt, đng với ci t ỏi của Huế.

    - Bữa ni đi ko ghế (Hm nay đi ăn nh hng). Người Huế, nhất l ở thn qu, thường dọn cơm trn phản, trn tấm ngựa. Khng dọn trn bn nn khỏi c ci vụ ko ci ghế m ngồi vo bn. V thế, mỗi khi được dịp đi ăn ở qun, ở nh hng th gọi l đi ko ghế...
    Huế lm đy lm lo, Huế ni chữ

    Vng, người Huế, nhất l mấy o, mấy mệ th ưa ăn ni văn hoa chữ nghĩa, ưa đa sự đa lự, ưa lm đy lm lo, tức ưa xảnh xẹ, ưa ni l ni sự, ni dng ni di. Thm vo đ, phải ni cho hay, khi trầm khi bổng, lc nhặt lc khoan th "tụng" mới ph! Ci phong cch noi lặp đi lặp lại của người Huế vừa như l một cch nhấn mạnh, vừa c vẻ dạy đời lại vừa mang nhiều nghĩa khc, xa xi hơn, thm thy hơn nữa.

    - Để m tả ci sự lanh chanh lắm, x xọn qu, lu bu lắm. Người Huế t khi dng chữ lắm hay chữ qu m dng điệp ngữ:
    Ci con nớ, lanh cha lanh chanh!

    Mấy mụ o giọn (nhọn) mồm, tức mấy b chị chồng mỏng mp của Huế vẫn đi khi ch em du: Răng m hắn v php v tắc rứa h! (Sao m n v php qu vậy!

    - Về mu sắc, người Huế thường c lối ni điệp ngữ để nhấn mạnh: xanh l l, đỏ lm lm, đen thi thui, vng kh kh, tm giắt giắt (tm ngắt).

    Bởi, c rịch c tang rứa m đoi lm gin! (Vậy đ, t t, l ph vậy m đi lm rể!) Cn nữa, để than trch ng trời sao mưa lu qu, mấy o ngồi chỏ hỏ trong nh dm ra, chp miệng than di than ngắn: Mưa chi mưa mưa thi đất thi đai!

    Một b mẹ tụng c con gi, một b chị cả m-ran c em thứ m nghe cứ như l đang đọc một bi đồng dao với vần điệu, trầm bổng cũng l một trong những sinh hoạt dưới mi gia đnh:

    Mi phải suy đi nghĩ lại cho kỹ! Mi coi, l con gi con lứa, đừng c đụng chăng hay chớ, cũng đừng lật đa lật đật, cũng đừng c mặt sa my sỉa. Bọ mạ th quần ống cao ống thấp, tất ba tất bật để nui mnh. Tau thấy mi rứa, tau cũng rầu thi ruột thi gan!

    Ci thng điệp cho thằng em trai th:
    Năm tể năm năm t, mi cn lẩm đa lẩm đẩm, mũi ri th l, chừ mi nậy rồi, phải biết ăn biết noi, biết goi biết mở, v khun v php . Chớ mai t mốt nọ mi nn vai nn vế, nn vợ nn chồng, lm răng mi bng lng ba la hoi như ci đồ tri sng lạc chợ cho được?!

    Mấy n, khi gio huấn con chu, vẫn thường trch dẫn ca dao, tục ngữ để đệm thm cho tưởng của mnh:

    Đ, mi thấy đ. Ai ơi chớ phụ đn chai, thắp trong Cần Chnh rạng ngoi Ngọ Mn. Mi đoảng, mi v hậu, được bo qun r, được c qun nơm; th mi lấy ai m bầu bạn, lấy m m tri kỷ!

    Lời kết

    Xa Huế đ lu lắm rồi, từ ngy vừa biết tập tnh đi nghễ mấy o Đồng Khnh, vừa ngấp nga ngấp ngh muốn vo (nhưng sợ bị chưởi) nhấm nhp thử ly c ph đen snh của c ph Phấn, nơi m cc anh hng trong thin hạ vẫn tấp nập ra vo; v cũng vừa biết để dnh tiền để mua những tiểu thuyết của Tự Lực Văn Đon tại nh sch Ưng Hạ. Phong cch Huế khng t th nhiều cũng đ phi pha, thổ ngữ Huế cũng khng mấy khi c dịp để dng lại cho đỡ giớ, cho khỏi qun; thnh ra cũng xao lng đi nhiều.

    Trong ci xao lng bỗng c nghĩ muốn tm lại, noi lại tiếng noi của thời cũ rch cũ rang nhưng đằm thắm đ. Cho nn chỉ xin được ghi lại đy những g cn nhớ mi mại, để gọi l khơi lại cht m thanh của những ngy xưa cũ.

    View more latest threads same category:

    Cho mừng bạn đ đến HOI NIỆM MỘT THỜI...Chc bạn thật vui khi sinh hoạt nơi đy... HanParis

    Click here to enlarge

  2. The Following User Says Thank You to HanParis For This Useful Post:

    THỤC ĐOAN (05-10-2012)

+ Reply to Thread

Thread Information

Users Browsing this Thread

There are currently 1 users browsing this thread. (0 members and 1 guests)

     

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts